Pierwszy HELIODOR Kiedy Amfijon, lutnista ćwiczony, na dziewięć buntów nawiązane strony przy cichym trącał Kaistrze, już tam naprzedniejsze mistrze, którzy się szczycą Taliją, celował swą melodyją. Abowiem ciała leśne próżne ducha na jego granie nadstawiały ucha; nawet dąbrowy zielone i doliny rozłożone, drzewa, góry, rzeki, skały muzyki onej słuchały. Ptacy nad jego wieszały się czołem, źwierz go otaczał jednostajnym kołem, rzeki nieme i żywioła nierozumne – owo zgoła wszytkie powszechne stworzenia do jego spieszyły pienia. O boska lutni, coś za władzą miała, kiedyś do siebie wszytek świat zwabiała? Co to za rozkoszne dźwięki wynikały z onej ręki, że ich przewyborne tony przenikały płód stworzony? Wierzę, nie miałaś inakszej wdzięczności, tylko żeś pieśni grała o miłości, która przez jedno skinienie jakoby przez głośne pienie wszytek krąg ziemski pociąga i z niska nieba dosiąga. O ogniu, który gdy się w serce wkradniesz, ciałem i duszą potajemnie władniesz, tobie gwoli na spinecie i na cichym grawam flecie, ty mnie daj z twych przyjemności iskierkę jednę miłości.

Drugi AMARANT Niech się insze w bogate stroją złotogłowy, niech skarby na się biorą, niech bryzują głowy, niechaj dyjamentami palce swe okują, niech szyje zamorskiemi perłami osnują. Fraszka szumne ubiory, fraszka i bławaty, bowiem nie tak na złoto ani pyszne szaty, nie tak się zapalają prędko na pieniądze, jako na przyrodzoną gładkość ludzkie żądze. Nie pomogą niewdzięcznej twarzy drogie sztuki, nie ozdobią jej włosów przyprawnych peruki. Grunt uroda, komu tej jednej nie dostaje, nie dadzą jej bogactwa ani obyczaje. Przeto milszaś ty u mnie, nadobna dzieweczko, gdy się z prosta ubierzesz w cieniuchne giezłeczko, niżeli niepozorna panna, chociaż szatna; milszaś ty mnie w koszuli, dziewczyno udatna. Jeżeli-ć i ta cięży, zrzućże ją z siebie; i bez niej, ma pociecho, przyjmę ja ciebie.

Trzeci HILARION W chwilę wesołą pod wieczór zalotny przyleciał do mnie coś za bożek lotny, w ręku trzymając światło jadowite, którym on serce moje frasowite, że miał podpalać, jął się wychwalać. A gdy już do mnie z pochodnią przyskoczył, jam mu w niej ogień rękoma przytłoczył, a on tym barziej zajątrzony krzyknie: „Żaden przed moim płomieniem nie zniknie! I ty daremną waśń wiedziesz ze mną!”. Skoro tę skargę Rożynie przełożył a w jej wstydliwe oczy głownią włożył, znowu zapały gorące rozżarzył, aby mię nimi bez przestanku parzył. Jakoż sam czuję, że nie folguje. Nigdym ja tego, nieszczęsny, nie wiedział, by u Rożyny ogień w oczu siedział. Któż we mnie zapał haniebny ugasi? Pójdę do mojej ukochanej Basi, bo jej źrzenice są dwie krynice.

Czwarty CYPARYS Na morawie przy lipinie trafiło się w chłodzie usnąć tuż przy wodzie pięknej Halinie. A gdy twardo spała, pszczółka przyleciała, coś słodkiego w uściech powoniała. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dziewczę wargą ruszy, pszczółeczkę poruszy, aż ją ujadła. Tak złość wyrządziła, żądło zostawiła, puchliny ust wdzięcznych nabawiła. Jam, nieszczęsny, nie wiedział o tym, by w uściech jad miała, gdy mi gęby dała wnet jakoś po tym. Wprawdzieć człeku miło, gdy się to trafiło, teraz czuję, że tam żądło było. Halino, nie słyszysz skargi? Przyznawam, niebogo, zraniłaś mię srogo twoimi wargi. Nie dałbym tej rany za zdrowie w zamiany, niech od szczęścia bywam tak karany. Ciebie zaś żal mi, dziewczyny. Możesz snadnie kędy z twej różanej gęby zbyć tej puchliny. Chcesz-li w tej chorobie radzić mnie i sobie, oddaj serce ty mnie, a ja tobie.

Piąty SYMNOZYM Tobie, lutni mowna, i wam, wdzięczne strony, uskarżam się na niewdzięczność Telegdony, która skoro mi ogień w sercu podłożyła, zaraz się skryła. Pała serce, chociaż wiatry złą nadzieją na zapały rozżarzone zewsząd wieją, a płomień wyniosły, który z nich wynika, głowy mej tyka. Tenże pożar skoro doszedł i rozumu, pełno po głowie kłopotów, pełno szumu; już od dymów źrzenice urażone płaczą, już łzy z nich skaczą. Jeśliś myśli uzdrawiała kiedy chore, lutni, ratuj serce, póki nie przegore, pomóż, dokąd w ostatnią nie pójdzie perzynę serce jedyne! Ale jakoż, lutni, ogień ten zatłumisz, który swym dźwiękiem podżegać barziej umiész? Gdy jeszcze Telegdonę swym głosem chwalisz, sama mię palisz. Telegdono, tyś boginią ulubiła, która się w morzu burzliwym urodziła, i samaś morze. Skądże na moje zniszczenie bierzesz płomienie? Z oczu twych jasne płomienie wypadają, te spróchniałe kości we mnie podpalają, te mię pieką okrutnie mojemiż żądzami jako świecami. Wierzę, kiedy ciało moje próżne duszy robak podziemny swym zębem w proch pokruszy, skoro na mię ognistym pojźrzysz twoim okiem, ożywię skokiem. Mylę się! Nieubłagane twe przymioty raczej do morskiej podobne są istoty: w twym burze, wichry, flagi, skały nieprzebyte sercu są skryte. Ani niebo wylewając rosy płodne, ani wiatry powiewając kwiatkorodne, ani osłodzą morskiej gorzkawej paszczeki łagodne rzeki. Tak też chęci moje zwykłe i przyjazne zaloty z podarunkami nie są ważne, nie mają miejsca pieśni dowcipnej kameny u złej syreny. Przetoż czas na brzegu stawić suche stopy, póki mię nie pożrą żywcem te zatopy morskie, których w mym sercu ognie wodą straszną znienagła gasną.

Szósty HIPOLIT Rożyna mi w taneczku pomarańczę dała, a potym i wianeczek dać przyobiecała. Ale gdym jej pomagał wesołego tańca, w ogień się obróciła ona pomarańcza. Ono jabłko żarzystym węglem mi się zstało: spaliwszy duszę nędzną, spaliło i ciało. Ogniu mój, o Rożyno, prędkom cię zachwycił, prędko mi cię na sercu złoty owoc wzniécił. Teraz wiem, co jest miłość! Nie Wenus łaskawa spłodziła ją, lecz lwica na pustyni krwawa, tygrys niemiłosierna nad błędnym człowiekiem na Kaukazie szalonym karmiła ją mlekiem.

Siódmy AURELI Ukochana Lancelloto, ciebie nie proszę o złoto, nie chcę u ciebie kamieni bogatych ani pierścieni: daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Wszakże jeszcześ ziele siała, kiedyś mi go obiecała; pierwej, niżliś go uwiła, mnieś go darować ślubiła. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Wiem, że się tym nie zubożysz datkiem, lecz jeśli się drożysz i chcesz przedać, ja kupuję, zaraz się z tobą starguję. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Choć ci ziele darmo dano, choć za wieńcem dają wiano, chociaż na tej kupi stracę, przecię-ć go chętnie zapłacę. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Jeśli zasię ni darunkiem nie chcesz go zbyć, ni szacunkiem, bierz-że ode mnie w zamiany za wianeczek zawój tkany. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Nie dasz-li go, w letniej suszy sam się od ciepła pokruszy. A tak, od ciężkiego słońca póki nie zwiędnie do końca, daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Jeślić go słońce nie spali abo wiatr z czoła nie zwali, pewnie w ostatniej jesieni sam się przestarzawszy zmieni. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. Przez to nie naruszysz cnoty ani popadniesz sromoty, gdy nachodziwszy się w wieńcu, podarujesz go młodzieńcu. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy. I owszem, nabędziesz chwały, że za podarunek mały i za trochę dosyć ziela kupisz sobie przyjaciela. Daj mi, namilsza, z głowy wianek rozmarynowy.

Ósmy TEOFIL Przez sen, jawnie-li, na pięknej łące widziałem strojne panny grające, dwór snadź pięknej Dyjanny. Trzy jelenie białe świetny wóz złotem wiozły, k temu charty śmiałe. Tyrska szata, smycz na niej, warkocz rozpuszczony, trąba, sajdak – pewny znak, że córka Latony. Wszytkie gładkie, lecz jedna prawie jako kwiat róży przy polnej trawie insze przeszła urodą. Czoło jej tyjarę z lilijej białej niosło, własną twarzy miarę; jej gwoli wszytkie grają, śpiewają i tańczą, ona z boginią łowów grała pomarańczą. Sercu rzecz miła, oczom wejrzenie. Jedno iż z góry w dół idą cienie, Dyjanna ją odwozi matce wozem złotym; za nią me oczy idą, poszło serce potym. Nie wiem kto, lecz po mowie znam i po ubierze cną Sarmatkę, a we mnie ogień górę bierze. O można Cypry, jeśli posługi me ważne były przez ten czas długi, daj znać człeka miłego, imię i ród pomień. We mnieś ogień wznieciła, wznieć także w niej płomień, za co wonnych ziół ołtarz i gołębi parę piórem równych śniegowi dam ci na ofiarę. Tylko bądź, proszę, życzliwa. A ty, serca ludzkiego strzelcze skrzydlaty, wyciągniej niepochybne jedwabiem twe rogi, wypuść ku niej wiadomy bełt serdecznej drogi, aby me powolności torem twojej strzały do jej serca lubego lepszy przystęp miały.

Dziewiąty HALCJON Ja śpiewam nie wedle świata: za fraszkę u mnie majętność bogata, fraszka urodzajne włości i nieprzejrzane okiem majętności. Niech drudzy łakomie zysku szukają z biednych poddanych ucisku, niechaj nędznych ludzi pracą nienasycone szkatuły bogacą. Zbiorą srebro blade z złotem, ubogich kmiotków napojone potem, będą mieć szkarłaty tkane, krwią robotników mdłych zafarbowane. Ja nic nie dbam o pachołki ani o przednich dygnitarzów stołki. Czołem za cześć! Komu zda się, niechaj się nędzą drobnych ludzi pasie. Obejdę się bez bankietów, bez smaków nowych, bez krętych pasztetów, nie pragnę mieć na mym stole, co rodzi morze, powietrze, las, pole. Darmo, tokajscy winiarze, darmo topicie grona na Kutnarze; miejcie sobie wasze trunki, z których pochodzą morderstwa, trafunki, potym niemęskie pieszczoty, także powszechne do wszytkich zaloty. A miłość, która się chwieje za wiatrem, miejsca u mnie nie zagrzeje. Wszytka moja myśl jest o tym, jakoby dobrze było mi na potym, a teraz, póki mi lata służą przystojne, abym zażył świata. Muza u mnie w przedniej cenie, a po niej zdrowie, potym dobre mienie; grunt u mnie rozumna głowa, wesołe serce, miarkowana mowa. Przyjaźni chronię się wielu: zdrów bądź, jedyny u mnie przyjacielu! Czasem śpiewam, zawsze przecię Pneumellę głoszę na wdzięcznym spinecie. Chcę i Twórcy memu służyć, chcę darów Jego wielkich godnie użyć, chcę z Nim żyć wiecznie, gdy w ziemię śmierć późna wróci ciała mego brzemię.

Dziesiąty EUZEBI Dla twej krwie różanej po twarzy roźlanej tysiąc młodzieńców wybornej młodzi patrząc za tobą, Maryno, chodzi. Wszyscy tobie gwoli pragną być w niewoli, pragną, by serca ich poimane były w więzieniu twoim chowane. Lecz ja na nich władze zażyć tej nie radzę, bowiem nietrwała bywa tesknica, która z pięknego pochodzi lica. Czas z dłuższymi laty te nadobne kwiaty otrząsa, także świetne jagody z twarzy zrywają złe niepogody. Natychmiast kochanie sług płochych ustanie: każdy niewolnik od tego czasu zechce uchodzić z twego tarasu. Przeto ty, niebogo, żebyć było błogo, jednego tylko między tysiącem miłuj statecznie sercem gorącem, który na czas długi odda-ć swe usługi, a przyjacielem żywszy, i w grobie nie zapamięta zimnym o tobie.

Jedenasty LUBOMIR Niebieskie oko, klejnocie jedyny, lampo gorąca wyniosłej krainy, ojcze gwiazd jasnych! Ty skoro świt mglisty poczniesz rozpalać kaganiec ognisty: natychmiast z łoża ramiona perłowe podniósszy, oczy szczyro szafirowe na świat obracasz. A potym, gdy z gory poczniesz rozpuszczać żarzyste kędziory, odległej ziemi zdarszy nocną larwę, dajesz glans dzienny i pozorną barwę. Przez ciebie drzewa z listów ogolone rozpościerają warkocze zielone, pola odarte biorą na się szaty zewsząd upstrzone roźlicznymi kwiaty. Przez ciebie lato nasycone rosy gotuje bujne oraczowi kłosy, jesień owocem mnogim zbogacona w frukty i w smaczne obfituje grona. Gdy zaś naniższym pokazujesz biegiem, Akwilo z srebrnym wylatuje śniegiem: rzeki porywcze upornie hamuje, mosty na wodach głębokich buduje. Tobie nie role, nie żyzne pasieki ja, twój chowaniec, daję do opieki, ani cię proszę, byś na mej winnicy rozkosznej trunek dowarzał w macicy, lecz żądam, abym stanął tam swym czołem, gdzie ty rysujesz niebo świetnym kołem, ażeby słychać było moje hymny i skąd Boreas wylatuje zimny, i gdzie z zarania rumianemi usty oświecasz Euksyn i Delerman pusty, i gdzie, pozbywszy południowej cery z twarzy, ostatnie patrzysz na Ibery.

Dwunasty ANZELM Trzykroć szczęśliwszy wiek kwitnącej młodzi, która pod strażą czułą jeszcze chodzi, wiek z każdej strony błogosławiony. Tych samych mija bożeczek skrzydlaty, na ciele nagim nie mający szaty, strzelec okrutny, zbójca wierutny. Choćże się jako między nie wśrubuje, złoty od boku sajdak odpasuje, pochodnią z dłonie kładzie na stronie. Z nimi w wieczornym przechadza się chłodzie, z nimi się pławi w przeźrzoczystej wodzie, z nimi on śpiewa i tańce miewa. Spraw, dobry Febe, żeby moje przędze leniwo wiły niezbłagane jędze, abym w młodości zniknął starości.

Trzynasty KRYSPINUS Tobie ja samej, kochanie moje, oddawam dzisia posługi swoje; tylko ten jeden miałem darunek, jednak największy ma mieć szacunek. Kto by się wdał w rzecz z tym pięknym kołem, najdzie ich wiele, coć biją czołem, i nie jeden jest z tych, co tu przyszli, który się tobie podobać myśli. Tak to być musi, że twarz nadobna i cnota przy niej sług wszędy godna; człowiek nadobny, k temu nie hardy, zwabiłby k sobie i kamień twardy. Niechże ja będę policzon z tymi, którzy się zowią sługami twymi; godzina mi to będzie kochana, w którą dostanę takiego pana. Nie zajrzę szczęścia, gdy owo drugi bierze od pana wielkie wysługi, ja niech nic więcej nie wysługuję, tylko cię co dzień raz pocałuję.

Czternasty SYMEON Już słońce co dzień niżej wieczorem zapada, a jesień coraz bliżej przystępuje blada, na które ukwapliwe i nagłe jej przyście więdnieje trawa, mdleje smaragdowe liście. Za nią w te-ż tropy dybią czasy niewesołe: niszczeją wirydarze, lasy stoją gołe, zła chwila prace letnie w ogrodach pustoszy, lud rozkoszny z folwarków ku domowi płoszy. Po chwili ostre wichry, gdy się z zimnem zwadzą, ostatek ozdób wdzięcznych przeszłej wiosny zgładzą: splądrują winohrady zarodne do czysta, chłodnikom zielonego nie zostawią lista. Dlategoż ty zawczasu, Faworyno młoda, zaniechaj dawce uciech majowych, ogroda, nawiedź znowu pokoje i miasto dwójgrodne, twojej bytności i twych miłych zabaw godne. Tu ja nie przy szemrzącym, jak przedtym, strumieniu, ani pod lipą abo w jaworowym cieniu, ale raczej w alkierzu przy ciepłym kominie będę pieśni powtarzał o gładkiej Halinie. A chociażbym też trafił bohatyrów sławnych składnym rymem północnym krajom czynić jawnych, lecz takowa zabawa tych wieków nie płaci, kto się jej podejmuje, czas i pracą traci. A przetoż ja na moim gęgnogłosym flecie wolę ogłaszać oczy pieszczone po świecie, bo gdy we mnie które z nich uderzy ochotnie, swym wzrokiem nagrodzi mi robotę stokrotnie. Teraz, póki ostatki lubieżnego lata, póki kresy nie miną uciesznego świata, pospieszymy ku tobie. U ciebie schylone gałęzie jabłka słońcem podają zwarzone, u ciebie nie pozbywa winnica brzemienia ani zielnik pierwszej swej grzeczności odmienia. A choćże nas tam grudzień zaskoczy zazdrosny, z tobą w pół zimy lubej zażyjemy wiosny.

Piętnasty HEBRONI Póki mię młodość pierwsza piastowała, nigdy frasunku głowa ma nie znała, lecz próżen trwogi wiodłem wiek błogi. Skoro mię lata starszym uczyniły, zaraz mię trudów ciężkich nabawiły, przyszedł za laty kłopot zębaty. Do mnie z Pafijej zrodzona dziecina łuk z niepochybnym żeleźcem napina, a gdzie umierzy, ostro uderzy. Częstokroć pędem gdy do mnie przybiega, tak mię miłosnym płomieniem podżega, że jak śnieg mdleję, gdy słońce grzeje. Za mną nieschronna w tył naciera zwada, pode mną kopa lochy ciche zdrada, śmierć z pewnym gońcem grozi mi końcem. Gdzie ta Medea, która przez swe czary wiek Ezonowi odnowiła stary, żebym w starości zażył młodości?

Szesnasty NARCYSSUS Ukochana Sofronijo, z niezmiernym żalem serce moje utrapione tobie oddałem, upominek znamienity; część mojej dusze tobie gwoli, ma namilsza, utracić muszę. Cóż ja w tobie upatrzyłem, dziewczę kochane, że dla ciebie zawsze trapię myśli stroskane? Bowiem lub gnuśna zima, lub wiosna przybywa, twoja miłość serce moje z sobą porywa. Nie masz wprawdzie dostatków tych, co drugie mają, które przodek przed inszymi pierwszy trzymają, nie masz pereł ni kanaków z przedniego złota, a co nawiększa, że jeszcze jesteś sierota. I posag szczupły oświadcza zawsze ubogi wianeczek twój, także ubiór nie barzo drogi. Muszę jednak wyznać mego żalu przyczynę, dlaczegoć dzisia oddaję serce jedyne: uroda twa nieprzyprawna, więc próżne wzgardy oko twoje, nade wszytko umysł nie hardy – te mię zgoła zniewoliły drogie klejnoty, godne moich obyczajów i twojej cnoty.

Siedmnasty ANDRONIK Gdzie oświecone Jutrzenką trzy góry w ostrych pazurach trzyma żółtoskóry lew, kędy tenże nigdy nieuśpiony pilnuje brony, oto nad piorun przeraźliwsze strzały z twych oczu na mnie miece bożek mały, których ani się może człowiek schronić, ani zasłonić. Pieszczone dziecko, skąd wżdy na mą mękę tak mierne oko, tak żartką masz rękę? W której to kuźni miękkie twoje strzały hartu dostały? Tyś winna, tyś mu oczu pożyczyła, twego to wzroku, nie jego rąk siła, twego to serca nieużyte skały ostrzą mu strzały. O, gdyby pomsty chciała tak bogini, co z hardych myśli sprawiedliwość czyni, bym przez cię, jako jestem uraniony, był uzdrowiony!

Ośmnasty BINEDA Jest niedostępna jaskinia, gdzie ludzi śpiewak czubaty nigdy nie przebudzi, gdzie nie dochodzą promienie słoneczne, tylko szarawa noc ćmy sieje wieczne; z lochu cichego potok wyskakuje niepomnej wody, która sny cukruje szumem miluchnym, noc czarnoskrzydlata wszędzie po gmachu tesknociemnym lata. Na łożu gnuśnym sen drzymie leniwy, wokoło niego mak roście senliwy; nad którym ptaków czarnych nieme roje budują gniazda i mieszkania swoje. Tu Zaryjadres z piękną się obeznał Odatą, której krom snu nigdy nie znał. Tu ja zakusił rozkoszy nietrwałéj, bo gdy nadobne boginie mijały, jedna piękniejsza, czy-li tak się zdało, oto-li serce za nią pobieżało. Zniknęła, gdym się za sercem pokwapił, mnie żal smutnemi skrzydłami obłapił.

Dziewiętnasty GRACJAN Przy wesołym Cyprze w piękną z mirtu krzewinę wszedłem rano, gdzie potkawszy małą dziecinę (łuk przy boku, na barkach pióra i u nożek), spytałem: „Powiedz mi, dziecię, coś ty za bożek?”. A on do łuka: „Kto na mię fuka? Ja, choć-żem mały, przecię-m bóg cały, którego i sam Jowisz, i boginie znały. Zaś Kupidyna, Wenery syna, boga miłości i wszech lubości nie znasz? Muszę cię skarać, żeś tak niebywały”. „Odpuść proszę, cne dziecię, na mnie, prostaka, nie bierz strzały niepochybnej z twego sajdaka; ale naucz mię raczej, nie mieszkając wiele, czemu cię tu dziś widzę w tak maluczkim ciele?” „Tak mię maluje ten, kto miłuje: zstając się dziecię, jak w trzecim lecie, traci rozum i powagę, traci baczenie. Mądrych ja skrócę, w dzieci obrócę, bo kto mię skusi, głupim być musi. Wnet i stary odmłodnieje nad przyrodzenie.” „Wiem to i sam, cny Kupido, że nie nowina: który człowiek zamiłuje – własna dziecina. A to zasię na twych oczach co za zasłona ślepym cię być uczyniła? Co znaczy ona?” „Ja ślepo biję i ślepo żyje, moimi który zraniony pióry: stary, młody, pan, ubogi, w jakim chce mieniu; nie mam ja znaku w osobach braku. Niech się kto chlubi, że mię nie lubi, najdę go ja i w jedwabiu, i w ostrym odzieniu.” „Wiem, że nie bez przyczyny są i te pióra, którymi twoja bieluchna porosła skóra, i nie darmo wielkie skrzydła trzmią na twym grzbiecie; dlaczego ich jednak nosisz, powiedz, proszę cię.” „Te dla lekkości mam i prędkości. Nie masz żadnego gmachu skrytego, kędy by się nie nalazły miłosne przeskoki; nic nie są góry: radby i z skóry wyleciał drugi za czas niedługi, tam, kędy ja rozkażę, by snadź pod obłoki.” „Przeto, widzę, zhołdowałeś już wszytkę ziemię, poślepiłeś niemal wszytko Jewine plemię. I ja, utrapiony, także duszę swą w ciele muszę tobie ofiarować w twoim kościele.” „To gdy uczynisz, mało przewinisz: serce odmienne twe, nie kamienne. Kędy mi się odejmują, barziej się srożę. Dowcipy harde i myśli twarde, ciało i duszę w proch ja pokruszę. Mądrość, uroda, bogactwo – nic nie pomoże.”

Dwudziesty MELANI Gdym do twego ogródeczka niedawno w maju przyszedł, rozumiałem, żem był wzięty do raju, obaczywszy rozmaitość bujnego zioła: to fijołki, to rozmaryn stoi dokoła, a od twojej twarzy każdy się kwiat żarzy – nuż goździki śliczne i róże roźliczne rumienieją się, patrzając w ciebie ustawicznie. Wszytko nizac, ma kochanko: gdy nie masz ciebie, mnie żaden kwiat nie powabi wonny do siebie. Cóż mi po tym, chociaż pojźrzę na konwaliją, chociaż uszczknę miłą różą abo liliją? Przez twojej urody niczym są ogrody, twe wargi szkarłatne i czoło udatne wszytkie kwiecia nabogatsze czynią niepłatne. Jeśliś przeto mię wezwała, żebym się bawił a w tesknicy frasowliwej tylko czas trawił, jakoż ja mogę bez ciebie wytrwać na świecie? Fraszką u mnie wirydarze, fraszką są kwiecie. Głupi bym był, wierzę, kiedybym w tej mierze więcej kochał w zielu niżli w przyjacielu, któremu serce wylałem nad inszych wielu. Czy-li już śpisz, czy na jawie ze mnie żartujesz? Jakie teraz niepogody, aza nie czujesz? Noc ciemniejsza nad obyczaj, deszcz z wierzchu leje, ja przecię czekam w ogródku, mając nadzieję, że zasnąć nie raczysz, aże mnie obaczysz. Jeżeli miłujesz, wianeczkiem darujesz – dosyć będzie ze mnie, gdy mię tak uszanujesz. Lecz widzę, zapamiętałaś twojego sługi, barziej ci się upodobał, nie wiem, ktoś drugi, z którym miluchno rozmawiasz godzin w noc kila. Jeśli mi to na złość czynisz, dajbyś nie żyła! Ale żyj szczęśliwa, póki będziesz żywa, bo pewienem tego, że ty dla nowego przyjaciela nie opuścisz mnie, dawniejszego. Już dobranoc, ogródeczku, z żalem odchodzę! Dobranoc wam, ziółeczka, i tobie, gospodze! Wianeczek ci zostawuję, weźmi go sobie, a jako tej nocy spałem, wypowie tobie: wierz-że, iż tej nocy nie zamknąłem oczy. Przecię ty koniecznie miej dobranoc wiecznie, ja się z tobą dzisia żegnam już ostatecznie.

Dwudziesty pierwszy SEWERYN Ogniu mój jedyny, który u dziewczyny na twarzy się żarzysz, toż mię przykro parzysz! Oto z serca twego, chociaż zakrytego, piersiami przez szyję ostry promień bije. Twe bystre źrzenice jak dwie łyskawice iskry na mię miecą, które miłość niecą. Nuż usta wstydliwe jak dwa węgle żywe teskliwą nadzieją chęci we mnie grzeją. Nie tak Procyjona gwiazda rozpalona gorąca przysparza, gdy kłosy dowarza. Kupidowi, wierzę, lubo też Wenerze, abo więc Helenie pokradłaś płomienie. Przedtym z obyczajem nazwałem cię rajem, teraz śmielej rzekę: jak w piekle się piekę. Bo gdy na mię okiem rzucisz, pałam skokiem, a kiedy pochwalisz, w popiół szczyry palisz. Toć mię taką miarą uczynisz ofiarą zupełno paloną, tobie poświęconą. I ofiarą tedy zostanę ja, kiedy będzie dla mnie taki ołtarz, ogień jaki.

Dwudziesty wtóry ALEKSY Cokolwiek w sobie ma ten świat odmienny, wszytko przemija jako jednodzienny kwiat, który pięknie się rozwinie rano, a w południe zaginie. Halino, dziewczę moje ukochane, skorom obaczył usta twe różane, wyznałem między wszytkim światem napiękniejszym być one kwiatem. Abowiem twoja uroda nadobna do różanego krzaku jest podobna, który wydaje na przemiany kwiat czerwony z białym zmieszany. Dlaczegoż tedy, dziewko okazała, zabraniasz zbierać kwiatków z swego ciała? Czemu od twoich uciech, proszę, tak częste odmioty ponoszę? Samaś i sobie, i mnie zawiniła, żeś różaniec na twarzy zasadziła, żeś na wargach i uściech kwiaty rozpostarła jako szkarłaty. Te mnie do siebie wabią, te zuchwała Wenus na wieniec zerwać mi kazała; jeśli w tym usłucham bogini, nie ja, ona tobie przewini. Ale daremnie darów bożych bronisz, bo niezadługo przecię je uronisz, kiedy za starością szkaradną piękne róże z twarzy twej spadną, a tylko ciernie dotkliwe zostanie, że młódź lubieżna ani pojźrzy na nie. Tam wspomniawszy na swe wdzięczności pierwsze, zapłaczesz od żałości. A przetoż póki nie dozna odmiany młodości twojej ogródek różany, dopuść mi, proszę cię, w nim bywać i róże przyrodzone zrywać.

Dwudziesty trzeci SEFERYN Czołem miłości waszej, rosiejskie kniehinie, czołem, panienki lackie, czołem wam, boginie niekiedy w oczach moich! Wszytkie ostatecznie żegnam was, wszytkie miejcie dobrą noc koniecznie! Jużem ja z między waszej krotochwilnej trzody cząsteczkę napiękniejszą przedziwnej urody obrał, przed której twarzą panny inne gasną jakoby drobne gwiazdy przed Jutrzenką jasną. Choćby której swych oczu Wenus pożyczyła abo swe Herminija pieszczoty spuściła, przecię żadna w namniejszej, wierzę, odrobinie przyjemnością nie zrówna mej wdzięcznej dziecinie. Szczęśliwe oko, które w tak śliczne stworzenie patrzy, może nie zajrzeć chwalebnej Helenie, może nie obiecować łakomemu oku w tysiąc lat smaczniejszego pokazać obroku. Chociażby przeszłe lata złożyły do kupy nacelniejszych białychgłów urodziwe łupy, choćby się co dzień ikrząc, silił świat czworaki, nie miał przedtym i potym nie będzie miał takiéj. Znać, że bożków pogańskich nie było na świecie, bowiem kiedyby byli, jak Homerus plecie, wierzę, że by w młodziuchnych nimfach nie kochali, ale by na tę lubą dziecinę czekali. Przetoż jeszczem nie słyszał, żeby który drugi miłośnik wziął nagrodę słuszną za posługi; jam najpierwszy Cyprydy tak łaskawej użył, więcej od niej powziąwszy, niżelim zasłużył.

Dwudziesty czwarty HANIEL Czemu narzekają smutno moje strony, czemu żałobliwie kwili flet pieszczony? Dla ciebie, nadobna Halino, dla ciebie, kochana dziewczyno! Miasto lubych pieśni, miasto słodkiej lutnie muszę ciężko wzdychać, lamentując smutnie: nie masz cię, nadobna Halino, nie masz cię, kochana dziewczyno! Kędy teraz oczy powabne są twoje, z których miłość co dzień wypuszczała roje? Nie masz cię, nadobna Halino, nie masz cię, kochana dziewczyno! Już-że to zagasły ust twych ognie żywe, któremiś paliła serca natarczywe? Nie masz cię, nadobna Halino, nie masz cię, kochana dziewczyno! Daremnie się ten świat w ludziach coraz młodzi, bo takiej Haliny drugiej nie urodzi. Nie masz cię, nadobna Halino, nie masz cię, kochana dziewczyno! Próżno mój ogródek fijołki pachniące, próżno mój różaniec rozwija swe pącze. Nie masz cię, nadobna Halino, nie masz cię, kochana dziewczyno! Gdyby mię Kupido odział swemi pióry, żebym mógł polecieć przez lasy, przez góry do ciebie, nadobna Halino, do ciebie, kochana dziewczyno, namniej bym się nie bał skrzydłami pospieszyć, abym mógł raz oczy tobą me pocieszyć. Kędyś jest, nadobna Halino, kędyś jest, kochana dziewczyno? Lecz próżno cię moje szukają powieki, której nie obaczą pod słońcem na wieki. Dobranoc, nadobna Halino, dobranoc, kochana dziewczyno!

Dwudziesty piąty OSTAFI Z srogiej tesknice opuściwszy ciało, gdy serce moje z piersi wyleciało, sam go ustroił Kupido pierzchliwy w swe forgi, sam mu dał lot popędliwy. Serce postrzegszy, że Kupido skrzydeł pozbył, chcąc wolne być od jego sideł, wzbiło się w górę i tym się już cieszy, że go bożeczek nie poima pieszy. Gdy ono buja pod samym obłokiem, tyś go, Maryno, przeraźliwym okiem jako piorunem nagłym postrzeliła, tyś go z powietrza na ziemię zwabiła. Potym z trafionych włosów twojej głowy ukręcone nań wrzuciłaś okowy i przywiązałaś mocno (daj się Bogu!) w alkierzu twoim do spodniego progu. Tam go Kupido zły mając po woli, okrutnej nad nim zażywa swejwoli: jako w pniu jakim, dziecko nieuważne, topi w nim z bliska swe pręty żelazne. Odtąd serce me zranione przez miary boleje, lecz nad hamburskie kanary słodsze twe słowo łaskawe te razy wszytkie uleczyć może krom urazy. Jeśli go tedy nie chcesz mieć już chorem, sama lekarstwem bądź mu i doktorem. A nie będziesz-li, niechże Etyjopi kochają w tobie i z Brazylu chłopi!

Dwudziesty szósty SERAPION Płynąc mimo Cypr, gdym zwykłej dani wzbraniał się oddać tamecznej pani, strzelając ku mnie, jej dziecko gniewliwe zerwało cięciwę. Jużem rozumiał, że za tym kwitem byłem wolnym przed powszechnym mytem; żem cało uszedł, żem nic nie przemycił, jużem się tym szczycił. Aliści za mną z morza wypłynie nimfa śliczna podobna Marynie, na miejsce żaglów rozpuściwszy włosy z kasztanowej kosy. Tę skoro Kupido zajźrzał okiem, przyleciał ku niej skwapliwym skokiem i z jej warkocza cięciwę ukręcił, aby mię zasmęcił. Jakoż latając tak, moję nawę ustrzelało dziecko niełaskawe, że mi z okrętem towary obfite wzięto za przemytę. Przetoż tak długo w Cyprze się bawię, mniemając, że stratę wzad wyprawię. Wskóram-li, nie wiem – wszak jakie na mycie prawo, wszyscy wiécie.

Dwudziesty siódmy FILORET Oczy przyjemne, ale niespokojne haniebną z sercem mym stoczywszy wojnę, plac otrzymały; nie dziw, gdyż oboje na jedno serce nacierały moje. Do tego zdradą, pod płaszczem przymierza gdy się tajemnic oczom serce zwierza, ostrą żartkością wzrok zahartowany niespodziewane zadał sercu rany. Stąd tryumfując, patrzają wesoło oczy, koroną otoczywszy czoło, a kajdanami serce skrępowane idzie na srogą niewolą skazane. Takowych dziełów oczy dokazują, gdy się z sromoty wrodzonej wyzują. Tak, nie inaczej, wolność serce traci, które się z okiem nieprzystojnym zbraci.

Dwudziesty ósmy JOWIAN Wiem ja, Petrolino, że w twym pięknym ciele ulubuje grzecznych miłośników wiele: wszytek świat kochać w tobie nie ma za hańbę sobie. Trzymam też za pewne, z tak ludnego grona że w jednym korzysta myśl twoja pieszczona, któremu, byleś miała, i tysiąc serc byś dała. Przecię i ja, chociaż zalotnik niecudny, tylko żem przyjaciel wierny, nie obłudny, niech w poczet twych wybrany sług będę zapisany. Inszy twą wdzięcznością zaloty swe słodzą, drudzy twę sierocą sławę zelżyć godzą, niektórym umysł płochy ku tobie stroi fochy. Ale mnie do ciebie nie tak krew uwodzi, która się na twarzy szlachetnej twej młodzi, nie zapał twego lica chęci me tak podniéca, jako oczy skromne, a przecię dotkliwe, także obyczaje dworne i wstydliwe serce mi wyrywają, a tobie oddawają. Przetoż nie do czasu, ale by na wieki mogło być, chciałem cię przyjąć do opieki i w każdym złym trefunku dodawać ci ratunku. Lecz że ty od moich życzliwości stronisz a miasto istotnych obietnic wiatr gonisz, nie mnie w tym będziesz krzywa, lecz sobie, pókiś żywa. Ja, żem chciał być twoim przyjacielem wszędzie, ten wiersz niepochybnym świadkiem mi niech będzie. Jeśli masz mało na tym, dobrą noc miewaj zatym.

Dwudziesty dziewiąty TYMOS Wdzięczny Zefirze, lecąc śrzodkiem Ukrainy nie zapomnij ode mnie pozdrowić Maryny, nie zapomnij łagodnym szeptem twego ducha tę piosnkę jej zaśpiewać cichuchno do ucha: „I takeś barzo sobie, moje dziewczę lube, umiliła w odległych krajach kąty grube, że też do leonowych budynków przezacnych bynamniej w sobie tesknic nie czujesz niesmacznych? Izaż nie wiesz, że alkierz z okienkiem przychylnym, z któregoś ty strzelała na mię okiem pilnym, którym do ciebie moje zalatały chęci, ustawicznie się z twojej niebytności smęci? Dla ciebie ogródeczka mego bujne zioła frasobliwe nadzwyczaj pomarszczyły czoła, do ciebie z lilijami fijołki steskniły, drzewa niedonoszone płody poroniły. Hejże, kochana dziewko, pokaż nam swe czoło, na którego ozdoby już nie tylko sioło, ale i roksolańska stolica dwójgrodna zawsze się zapatrować nie zawsze jest godna. Patrzaj, jako cię z chęcią wyglądają wieże, jako lew, który miasta z wysokości strzeże, upatrując przyjazdu twego, nieuśpiony obraca ustawicznie wzrok na wszytkie strony. Pokwapże tedy do nas niezwykłym pośpiechem, kędy cię trefne żarty z krotofilnym śmiechem, zabawy pokojowe, przechadzki pomierne i panieńskie czekają kompanije wierne. Tu rozkosz co przedniejsze złożyła swe zbiory, tu Cyterea wszytkie przeniosła Amory, tu Kupidowie z oczu dziewiczych się snują, tu na udatnych wargach strzały swe hecują, tu się jako do gniazda wszelkich pociech zlata, cokolwiek jest lubości uciesznego świata. Tu wszytko jest, co tylko mają ruskie kraje, oprócz, że ciebie samej jednej nie dostaje”.

Trzydziesty HIACYNT Nie już słońce promienie złotowłose roni, kiedy się czarnej chmury żałobą zasłoni, owszem, po niebie toczy tym jaśniejsze koło, gdy mu opłocze burza niepogodna czoło; ani zorza w ciemnościach ostatnie już tonie, kiedy w wieczornym mroku zanurzy swe skronie, ale tym bielszą światu pokazuje szyję, im ją nadłużej w nocnej kąpieli wymyje. Nie przeto mój Kupido pozbędzie swych chęci, że go przeciwne szczęście srogim wichrem kręci; nie dlatego pochodnia w ręku jego zgaśnie, iże ją wróg zawisny chce zatłumić właśnie. Jako wągiel skropiony wodą barziej parzy, jako wiatr rozdymając ogień, lepiej żarzy, tak miłość moja większe wypuszcza płomienie, skoro na nię fortuna przeciwnością wienie. Rzeka zatamowana wody nie pozbywa, lecz sowitą powodzią natychmiast opływa; im kto uporniej drzewo palmowe w dół tłumi, tym prędzej swe gałęzie wzgórę podnieść umié. I ja na znak miłości mojej nieodmiennéj postawię nad potokiem srebrnym słup kamienny, na którego wierzchołku będą wespół ryte dwie serca jedną włócznią miłości przebite.

Trzydziesty pierwszy LEONDARY Widziałem swymi oczyma dowodnie, gdy nieostrożnie Kupido pochodnię w ręku trzymając, łuk i skrzydła obie zapalił sobie. Jam się zradował wielce tej nowinie, rozumiejąc to o złym Kupidynie, że mię nie spali więcej ni ugoni, zbywszy swych broni. Lecz próżno, bowiem on bożeczek leki wziął Halinine na skrzydła powieki, ze brwi okrągłych rogi zrobił krzywe, z włosów cięciwę. Ja gdym chciał dodać Halinie ratunku, by ją nie obrał z wszytkiego rynsztunku, ani wiem, jako czasu tej obrony jestem zraniony. Wiem, nie Kupido zranił mię bezbronny, raczej, Halino, twój wzrok nieuchronny, który i dusze przez ciało przenika, i serca tyka. Przetoż jakom ja bronił twojej szkody, tak ty pozbaw mię żałosnej przygody abo w nagrodę daj mi twą w zamianę szkodę za ranę.