Amicitia inter pares contrahenda estSentencja częsta w florilegiach; zob. np. Polyanthea, hoc est opus suavissimis floribus ... exornatum, ed. D. Nani Mirabelli, B. Amantius, Coloniae 1575, s. 58; Octavianus Mirandula, Illustrium poetarum flores, Lugduni 1586, s. 42. Hercules, Theseus Herkules i Tezeus od dwóch braciej rodnych Byli. Tych przyrodzenie czyniło tak godnych, Że jednakie zwyczaje do potrzeby mieli I jak jednakąż bronią czynić rozumieli. Podobnej zbroje byli, równejże śmiałości I dowcipów wojennych, a stałej miłości Bywszy, umysłem zgodnym szli w scytyjskie strony, Tam białopłciebiałopłcie – kobiety. zgromili: mężne Amazony. A gdy śmiały Tezeus szedł dla Prozerpiny W niskie piekła, już z tamtej nie mógł iść krainy; Wybawił go Herkules, bo tropaszczekiegotropaszczekiego – mającego trzy paszcze. Psa związawszy, wziął z sobą towarzysza swego. To przyjaciel prawy, co w potrzebie ratuje – Nie to, póki hroszykihroszyki – grosze, pieniądze. w miechu u mnie czuje.

Amicorum beneficia maxime in adversitate reddenda sunt Hercules, Nestor Nierozjętej przyjaźni pięknej Alkumeny Syn z trowiekim Nestorem byli. Ten Mysseny Darował mu budowne na znak szczerej chęci, A Nestor słodkomowny ku wiecznej pamięci Przez Herkulesa kazał przysięgę niezłomną Odprawować, dlaczegodlaczego – dlatego. sławę wiekopomną Po sobie zostawili swej przyjaźni. Wszelka Uczynność przyjacielska ma być jako wielka, Takim kształtem oddana, bo tak już bezpiecznie Wiara pobożna będzie i miłość trwać wiecznie. Jeśli nie zaraz oddasz, tedy patrzaj, żeby Oddać umiałeś prędko w czas pilnej potrzeby. Wielka rzecz szczera przyjaźń, lecz jak osobliwa I nad złoto jest droższa, tak też rzadko bywa.

Amicorum communia sunt omniaPrzysłowie często pojawiające się w literaturze starożytnej; por. np. Terentius, Adelphoe 804; Cicero, De officiis 1,51. Dimanta, Hoppleus Dimanta i Hopleus, dwaj bracia rodzeni, Ci w naukach jednakich byli wyćwiczeni; Prenestes onych zrodził. Ojczyzny kochanej Nie dzielili między sie, ale spólnie mianej Majętności ubogiej zażywali. I to Dało im przyrodzenie tak dosyć obfito, Że co jeden chciał, tegoż drugiego myśl była, Nie chciał-li, tegoż wolą strona uczyniła. Nadto bogata zgoda po wszytkie ich czasy Czyniła, choć na male miewali swe wczasy. A żeby sie i śmiercią jednaką zrównali, Przysiągszy, miłości swej w wojskach dokonali. Nie było tam za gęby przy dzieleniu kota, Bo ich miłość rządziła i wrodzona cnota.

Amicitia maius nil dedit natura nec rariusPrzysłowie notuje np. Octavianus Mirandula, Illustrium poetarum flores, Lugduni 1586, s. 42. Orestes, PyladesPor. Ovidius, Epistulae ex Ponto 3,2,70–86; Martialis, Epigrammata 6,10; Cicero, De finibus 2,79; Cicero, De amicitia 24; Manilius, Astronomica 2,583–585. Por. też Sz. Budny, Krótkich a węzłowatych powieści..., Lubcz [1614], s. 2. Orestes matkę zabił; za on grzech surowy Skarany, bo od niego odszedł umysł zdrowy. Były potym od bogów takie odpowiedzi: „Niechaj kościół Dyjany w Tauryce nawiedzi”. Tego Pylades wierny zawiódł w tamte strony, Lecz jak skoro tam przyszedł, wtedyż oskarżony, Że Pallady miał skrycie wziąć obraz, zarazem Król kazał żywot odjąć dwoostrym żelazem. Pylades chciał odprawić, lecz miłość ruszyła Orestesa, na śmierć mu iść nie dopuściła; Powiedział: „Jam Orestes”, a Pylades potym Powie, żem ja Orestes, i tak długo o tym Spór był! To przyjaciele. Tych czasów nie tuszę, By miał za przyjaciela kto położyć duszę.

Nulla unanimes repens causa disiungit amicosSentencję tę przywołuje F. Petrarca, Bucolicum carmen 8,40. Damon, Pythias Dyjonizyjusz tyran o jednym mnimanie Miał z tych, że go chciał zdradzić; nad wszytko staranie Jegonad wszytko staranie jego – pomimo jego usilnych starań. skazał go na śmierć. Pewny naznaczono Dzień, w którym by go z miłym duchem rozłączono, A iż tak nagle ono otrzymał więzienie I bliską śmierć niewinnie, miał stąd utrapienie, Że domu nie rozrządził. Towarzysz bezpiecznie Siadł zań w onym więzieniu, a ten miał koniecznie Im prędzej go wybawić. Dzień przyszedł znaczony, Nie widać zbawiciela; ten zań osądzony. Już szubienica blisko, już na szyi leży Powróz, aż niezganiony towarzysz przybieży, By wybawił zastępce. Tego świata który jest-liSens: czy znalazłby się ktoś taki w dzisiejszym świecie., za przyjaciela coby stawił skóry?

Amicum deserere probum virtum pudet, nec decet Theseus, Pyrithous Ci się przyjacielmi być przysięgą związali, Chociaj i z przyrodzenia do siebie to znaliSens: nawet nie potrzebowali sobie przysięgać przyjaźni, bo byli przyjaciółmi z natury.. Będąc nieroztargnionejnieroztargnionej – nierozerwalnej. ku sobie miłości, Poszli, kędy rozciągnął Pluto swoje włości I mieszkania troskliwe, by mu wzięli żonę, Obadwa równie mocni, skrzętnąskrzętną – kłótliwą. Persefonę. Przewiózł Charon we rdzawej łodzi niechętliwy, Bo przedtym na przewozie tamtym żaden żywy Nie był; ale jak weszcie snadneweszcie snadne – łatwe wejście. w ten kraj mieli, Tak odyjść było trudno; zostać tam musieli. Niebezpieczeństwo szczerość stateczna cukruje, Nie uważa przygodynie uważa przygody – nie zważa na przeciwności., kto tego miłuje. Tych wieków nie do piekła, lecz wielkie kłopoty Podjąć dla przyjaciela – niemasz takiej cnoty.

Amici fideles certi atque stabiles rari suntluźna parafraza Seneki De beneficiis 6,33,3; por. tez Phaedrus, Fabulae 3,9,1; Martialis, Epigrammata 1,39,1. Achilles, Patroclus Agamemnon iż musiał oddać Chryzeidę Ojcu, Achillesowi odjął Bryzeidę. Odciągnąłż swemi wojski Pelides zgniewany Od wojsk greckich, a zwrócić sie nieubłagany Nie miał tej wolej, choćby wszytkie Greki zbilizbili – pozabijali. Trojanie do szczętu i okręty spalili. Ale gdy przestrzeżony był nowiną smutną, Iż Hektor Patroklusa włócznią nieodrzutną Zabił, natrapiwszy sie żałością obfitą I krzywdy zapomniawszy, zbroję niepożytą Wziął na się i nie przestał, aż sie zemścił swego Nad Hektorem Patrokla śmierci kochanego. Łatwiejsza teraz zgoda: wypłoszywszy duszę, Zjednam wnet przyjaciela, jedno grzywny ruszę.

Amicitia potentum in experto dulcis apparet, quae tamen maeroris plena est; ideo vitanda Alexander, Ephestion Dobra rzecz pańska przyjaźń, ta z szczęściem przychodzi, Lecz za nieustawicznym czasem wnet odchodzi. Rzadki pan, żeby statek miał w tym swój zachować, Tego, co mu raz dobrze, w szczerej łasce chować. Król Aleksander Wielki takowej miłości Ku Efestyjonowi był, iże z żałości Po śmierci jego kazał wiele baszt obalić I wkoło miast obronnych twarde mury walić. Ludzi także niewinnych zabić dał niemało, Iż go miłował, żeby tym sie pokazałoSens: zabił wielu ludzi, żeby pokazać w ten sposób, że bardzo kochał Efejstiona.. Jako począł, na sługę był ten łaskaw cale I po śmierci żałował niezwyczajnie, ale Bodaj takich pogrzebów niewiele bywało, Na których by rozchodu tak wiele być miało.

Amicum in necessitate positum deserere turpe est Nysus, EuryalusPor. Vergilius, Aeneis 9,400–449. Pijane Rutulczyki kiedy snem zmorzone Widzieli (którzy obóz, oblegszy przestrone Pola, przykryli sobą Eneaszów), śmiele Wyszli z pośrzodku swoich; tych nieprzyjaciele Nie postrzegli. Tam pierwej prac swych nie przestali, Aż wiele Plutonowi dusz razem posłali. Zatym wyszli sprawiwszy, a oto z pomocą Zbrojnego ludu swoim Wolscent idzie nocą; Postrzegł ich nieprzyjaciel, skoczy po nich, oni W las gęsty weszli, chcąc sie uchronić pogoni. Wydała Euryjala jasnowzora zbroja, Tego przez pierś, Wolscente, przebiła broń twoja! Pomścił sie Nyzus. Ale, Euryjale, ciebie Żałując, mieczem własnym samże przebił siebie.

Amicitia quae desiit nunquam vera fuit Pomponius, Lectorius, Caius Gracchus Gajus i Tyberyjus, dwaj bracia rodzeni, Iż za nieprzyjaciele byli osądzeni Ojczyzny od Rzymianów, bo rozterki srogie Wszczęli byli w pospólstwie, by snadniej mógł drogie Zachować zdrowie, Gajus uszedł z Rzymu. Tego Gdy Opimijus gonił jak wywołanego Skaźcę ojczyzny, drogę przyjaciel kochany PomponijusPomponijus – popr. wyd.; dr.: Poponius zastąpił i bez wszej nagany Lektoryjus, żeby w tym Grakchus utrapiony Mógł ujść niebezpieczeństwa. I choć z każdej strony To włóczniami, to strzałami nieprzyjaciel gromił Onych, jednak umysłu w nich nic nie nałomił, Aż na placu zostali. Przyjaźń, co ustała, Takowa prawdy szczyrej mało w sobie miała.

Amicitia virtute copulata constans et nunquam solvitur Jerzy Mniszek wojewoda sędomirski, Dymitr car moskiewski Dawszy dawniejszym pokój, bo ci tylko swoje Zdrowie dla przyjaciela ważyli – ten troje: Zdrowie, sławę, majętność na ostatni stawił Szańc, by sprawiedliwego dziedzica postawił Na stolicy ojczystej, który wypędzony Przez zdrajcę poddanego był z moskiewskiej strony. I dokazał cnotliwy trzykroć wojewoda, Że cię nie ustraszyła ostatnia przygoda, Ale i ty, Dymitrze, nie mniej, iż za żonę Córkę jego własnąś wziął, dobrze pomniąc onę Uczynność przeciw tobie. Bodaj takich siła I polska, i moskiewska kraina rodziła Przyjaciół. Boże, szczęść wam a swym słowem świętym Błogosław na długi czas sprawom tym zaczętym.

Do Czytelnika Pytasz, czemu tak w krótkości zamknione Wierszów przyjaciół chęci pomienione? Przyjaciół szczyrych i dawniejsze lata Niewiele miały, i za tego świata Albo ich niemasz, abo się znajdują Rzadko, co szczerość prawdziwą miłują.